یک روانشناس با هشدار درباره شیوع گسترده خشونت خانگی،تاکید کرد که این پدیده یک بحران مهم تهدیدکننده سلامت اجتماعی است که تقریباً در تمامی خانوادهها به اشکال مختلف وجود دارد و مراکز بهداشتی میتوانند اولین نقطه امداد برای قربانیان باشند.
به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کهگیلویه و بویراحمد، دکتر شیرعلی خرامین استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در کارگاه خشونت خانوادگی با اشاره به اهمیت این موضوع، گفت: یکی از بحرانهای مهمی که سلامت اجتماعی خانوادهها را تهدید میکند، بحث خشونت خانگی است؛ اعم از همسرآزاری، کودکآزاری و والدآزاری. اما واقعیت این است که با وجود سابقه طولانی این معضل و باورهای ریشهدار قدیمی، هنوز هم خشونت خانگی عمدتاً در قالب همسرآزاری خود را نشان میدهد و کودکآزاری نیز به قوت خود باقی است.
وی تصریح کرد: شاید برخی از ما تصور کنیم خشونت خانگی یک موضوع شخصی و خانوادگی است، اما واقعیت این است که خشونت خانگی یک مسئله اجتماعی است و کل جامعه از آن آسیب میبیند. خانوادهای را تصور کنید که پدر و مادر مدام درگیر هستند و در معرض اذیت، آزار، تحقیر، محرومیت و بداخلاقی قرار دارند، یقیناً فرزندان چنین خانوادهای هرگز سالم نخواهند ماند. بنابراین، این خانوادهها تبدیل به بزرگترین مراکز تولید فرزندان نابهنجار میشوند.
دکتر خرامین در ادامه با بیان تجربه شخصی خود افزود: در تجربه کاری من، بیشترین افرادی که دارای شخصیتهای آسیب دیده و مریضی هستند، کسانی بودهاند که از خانوادههایی با مشکلات عمیق آمدهاند، خانوادههایی که مادر به طور خاص مورد خشونت واقع شده است. جالب است بدانید اولین و مهمترین جایی که یک مادر میتواند برای این مشکل به آن مراجعه کند، مراکز بهداشتی و درمانی است. زیرا ما مدام با این افراد در ارتباطیم و صمیمیت و اعتماد آنان با ما بسیار بالاست. بنابراین، ما میتوانیم اولین نقطه تماس و امداد برای این افراد در جامعه باشیم.
این روانشناس در تشریح اهداف این کارگاه اظهار داشت: در این کارگاه، ما به دنبال آن هستیم که به صورت جامع به این موضوعات بپردازیم: خشونت خانگی چیست؟ انواع خشونت کدام است؟ عواقب، آثار و پیامدهای خشونت چیست؟ و نهایتاً ما چه اقدامات و کارهای عملی میتوانیم برای مقابله با آن انجام دهیم؟
وی سپس به تعریف خشونت پرداخت و تاکید کرد: اگر بخواهیم خشونت علیه زنان یا همسرآزاری را بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی در نظر بگیریم، عبارت است از هرگونه رفتار خشن اعم از جسمی، روانی، فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی علیه زنان که به حدی باشد که باعث رنجش، آزار و پریشانی آنان شود. اگر این معیار را ملاک قرار دهیم، تقریباً نود و نه درصد خانوادههای ما با این پدیده دست به گریبان هستند.
دکتر شیر علی خرامین، با هشدار درباره لزوم بومیسازی آموزشها تصریح کرد: چند نکته بسیار مهم وجود دارد که خواهش میکنم قبل از ورود به بحث تعاریف اصلی، همواره مدنظر داشته باشید. اولاً الگویی که امروز ارائه میدهم، یک الگوی بینالمللی است و باید توجه داشت که هر الگوی بینالمللی ممکن است با جامعه و فرهنگ ما کاملاً سازگار نباشد. بنابراین، توقع و انتظاری که از شما دارم این است که در طول این کارگاه، هرگاه به نکتهای برخوردید که احساس کردید با فرهنگ بومی ما ناسازگار است یا میتواند پیامدهای منفی داشته باشد، حتماً آن را مطرح کرده و به بحث بگذارید. این موضوع به ویژه در مورد «شیوههای مداخله»، «شیوههای تأمین امنیت» و «شیوههای کنترل خشونت» از اهمیت حیاتی برخوردار است. زیرا شما پس از این کارگاه قرار است وارد عرصه عمل شوید و بسیار مهم است که کاری نکنید که نه تنها مشکل را حل نکند، بلکه به عنوان مثال باعث آوارگی زن از خانه شده و بلایی بر سر او بیاورید که زندگیاش از دست برود و در جامعه نیز بیپناه بماند.
وی در ادامه دومین نکته کلیدی را برشمرد و گفت: نکته دوم این است که بر اساس این پروتکل، توقع از شما کارشناسان، صرفاً «مداخله» است، نه «درمان». باید به خاطر بسپاریم که ما در این سطح، وارد ارائه مشاوره تخصصی مانند مشاوره زناشویی یا خانواده نمیشویم. زیرا مشاوره خانواده و زناشویی، سطوحی کاملاً تخصصی و حتی فوقتخصصی دارند و نیازمند آموزشهای بسیار عمیق هستند. بنابراین، وظیفه ما در این مرحله، انجام مداخلات اولیه و اجرایی است که میتوانیم در چارچوب پروتکل انجام دهیم.
این مدرس کارگاه در تعریف مفهوم خشونت خانگی بیان کرد: خشونت خانگی یک «الگو» است. الگو به چه معناست؟ یعنی رفتاری که تکرارشونده است. به عنوان مثال، ممکن است امروز من از سر کار برگردم، خسته باشم و بین من و همسرم یک تنش کوچک به وجود آید. این یک یا دو بار را نمیتوانیم خشونت خانگی بنامیم. خشونت خانگی زمانی است که این رفتار به یک الگوی تکرارشونده تبدیل شود. این الگو، الگویی از آزار است که میتواند اشکال مختلفی داشته باشد: جسمی، جنسی، روانی و هیجانی. هدف از این رفتارها معمولاً اعمال قدرت و کنترل بر اعضای خانواده است.
دکتر خرامین به تعریف انواع خشونت پرداخت و گفت: خشونت علیه زنان نیز همین الگوی بدرفتاری است که معمولاً فرد قصد دارد آن بر زن کنترل داشته و قدرت خود را اعمال کند.
وی خاطرنشان کرد: این خشونت شامل خشونت جسمی:مانند هل دادن، پرت کردن، سیلی زدن، کشیدن مو، چوب زدن، لگد زدن، مشت زدن، استفاده از چاقو، سوختن با سیگار یا ریختن مایعات داغ، پرتاب اشیاء به سمت فرد (حتی اشیاء کوچک) و همچنین جلوگیری از مراجعه فرد به پزشک برای درمان بیماریها، خشونت جنسی که شامل هرگونه رفتار یا عمل جنسی بدون رضایت طرف مقابل میشود.
بر پایه این گزارش در پایان با حضور دکتر مسلم شریفی معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی از مشارکت دکتر خرامین در برنامه واحد آموزش سلامت روان با اهدا لوح تقدیر تجلیل شد.
